Τι σημαίνει να είσαι κορίτσι εν έτει 2022!

Σήμερα είναι μία από εκείνες τις ημέρες που ο νους κατακλύζεται με σκέψεις. Στα αυτιά μου ηχούν λόγια που άκουσα μέσα στην εβδομάδα από τις συζητήσεις μου με κορίτσια διαφόρων ηλικιών, τα οποία μου δημιούργησαν έντονους προβληματισμούς για το πως αισθάνονται σχετικά με το ρόλο που διαδραματίζει το φύλο τους στις ζωές τους.

Φωνές χαμηλωμένες, απογοητευμένες, αγανακτισμένες. Όλες γένους θηλυκού. Ξεκινούν να περιγράφουν το πώς βιώνουν τον κόσμο όντας κορίτσια.

«Δεν είχα φανταστεί πόσο δύσκολο θα ήταν να είσαι κορίτσι εν έτει 2022». (Κορίτσι, 18 χρονών).

«Το έξω φαντάζει πολύ τρομακτικό. Προτιμώ να μένω περισσότερο στο σπίτι». (Κορίτσι, 20 χρονών).

«Σκέφτομαι συχνά ό,τι μπορεί να μου επιτεθεί κάποιος, ενώ προχωρώ μόνη μου στο δρόμο». (Κορίτσι, 16 χρονών).

«Φοβάμαι να παίξω στο πάρκο με τους φίλους μου. (Κορίτσι, 12 χρονών).

«Πρέπει πάντα να είναι κάποιος μαζί μου για να αισθάνομαι ασφαλής. (Κορίτσι, 15 χρονών).

Τα περισσότερα κορίτσια μιλούν για ένα αίσθημα φόβου και ανασφάλειας που τις διακατέχει κάθε φορά που απομακρύνονται από τον ασφαλή χώρο του σπιτιού τους, ή απαιτείται να μετακινηθούν μόνες τους ειδικά βραδινές ώρες. Πολλές φορές, μάλιστα, περιγράφουν πως ο φόβος αυτός είναι τόσο έντονος που για χάρη του μπορεί να στερηθούν πράγματα που αγαπάνε, όπως να περάσουν χρόνο με τους φίλους τους έξω ή να πάνε σε μια αγαπημένη δραστηριότητα, ακριβώς γιατί ανησυχούν ό,τι μπορεί να συμβεί κάτι κακό όσο θα είναι έξω.

Από τις συζητήσεις μαζί τους, φαίνεται πως όλα όσα ακούγονται το τελευταίο διάστημα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δημιουργήσει μια αίσθηση ανασφάλειας και μια αποστροφή ως προς τη συσχέτισή τους με το άλλο φύλο. Επιπρόσθετα, η απομόνωση λόγω της πανδημίας, φαίνεται να έχει επηρεάσει σημαντικά τη διάθεσή τους για αλληλεπίδραση και ειδικά για φλερτ, καθώς οι ευκαιρίες συναναστροφής είχαν μειωθεί σημαντικά για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Τέλος, η ολοένα αυξανόμενη χρήση των social media ως μέσο προσέγγισης, φαίνεται να μην ικανοποιεί την ανάγκη τους για γνήσια επαφή, ενώ η ανωνυμία και η επικινδυνότητα που χαρακτηρίζει το διαδίκτυο, φαίνεται να δημιουργεί τελικά μεγαλύτερη απόσταση παρά εγγύτητα ανάμεσα στα νέα παιδιά.

Παρόλα αυτά, φαίνεται πως τα μεγαλύτερα κορίτσια ηλικίας 16 έως 20 χρονών συχνά αγανακτούν με αυτό το συνεχόμενο αίσθημα φόβου, και αντιδρούν ψάχνοντας τρόπους να μη μένουν μόνο σε αυτό. Έτσι, φαίνεται να ενημερώνονται περισσότερο, να συζητούν πιο συχνά τέτοιου είδους ζητήματα με σημαντικούς ενήλικες, να δημιουργούν δίκτυα αλληλοϋποστήριξης και φροντίδας μεταξύ συνομηλίκων και να ζητούν πιο συχνά βοήθεια εν γένει όταν παρίσταται κάποια ανάγκη.

Τα κορίτσια μικρότερης ηλικίας μεταξύ 12 έως 15 χρονών φαίνεται να είναι περισσότερο μπερδεμένα, αδυνατώντας να υιοθετήσουν μια οργανωμένη στάση επί του θέματος. Σημαντικό ρόλο τόσο σε αυτές όσο και στις μεγαλύτερες ηλικίες βέβαια διαδραματίζει ο ρόλος των μητέρων και η ανοιχτότητά τους να συζητούν με τις κόρες τους τις ανησυχίες που προκύπτουν κατά διαστήματα.

Γενικότερα, φαίνεται πως η στάση που θα κρατήσει ολόκληρη η οικογένεια και το αν θα καταφέρει να δημιουργήσει ένα κλίμα ασφάλειας και εμπιστοσύνης προς τα παιδιά προκειμένου να μπορέσουν να ακουμπήσουν τα όσα σκέφτονται και τους συμβαίνουν αποτελεί τον νούμερο ένα προστατευτικό παράγοντα για την αντιμετώπιση τέτοιου είδους περιστατικών και την ανακούφιση ενός μεγάλου συναισθηματικού φορτίου που μπορεί να σηκώνουν πολλά κορίτσια σήμερα.

Λεϊμονή Χρύσα – Ψυχολόγος

1η Δημοσίευση στην εφημερίδα “Θεσσαλία”.

Η διατήρηση ποιοτικών συντροφικών σχέσεων ως πρόκληση!

qualitive relationships

Πάντα μου προκαλούσε εντύπωση το πώς οι άνθρωποι δυσκολευόμαστε συχνά με το σχετίζεσθαι. Αν και φύσει κοινωνικά όντα, θα περίμενε κανείς πως οι ανθρώπινες σχέσεις θα ήταν πιο εύκολες. Φαίνεται, όμως, πως πολλοί άνθρωποι και ειδικά στις μέρες μας δυσκολεύονται συχνά να διατηρήσουν καλές συντροφικές σχέσεις. Με αφορμή την ημέρα των ερωτευμένων, αναρωτιέμαι τι μπορεί να δυσκολεύει τόσο τους ανθρώπους σε αυτό το κομμάτι;

Οι λόγοι μπορεί να ποικίλλουν σημαντικά. Έναν πρωτεύοντα ρόλο, όμως θαρρώ, διαδραματίζει η εικόνα που έχουμε εσωτερικεύσει από τη σχέση των γονιών μας. Το πώς εκείνοι σχετίζονταν, το πώς επικοινωνούσαν τα συναισθήματά τους, το πώς λύνανε τις διαφορές τους και το πως βιώνανε την καθημερινότητά τους ως ζευγάρι, φαίνεται να επηρεάζει και τη δική μας αντίληψη για τα πρότυπα των συντροφικών σχέσεων. Συχνά μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τις επιλογές μας ως προς τους ερωτικούς μας συντρόφους, αλλά και το πώς θα επιλέξουμε να σχετιστούμε εμείς μαζί τους ανάλογα με το τι έχουμε εσωτερικεύσει ως συντροφική σχέση.

Πέραν τούτου, όμως, το να συνάψουμε μια σχέση είναι ένα μόνο κομμάτι. Το να καταφέρουμε να διατηρήσουμε ποιοτικές συντροφικές σχέσεις αποδεικνύεται περισσότερο περίπλοκο. Φαίνεται πως στην εποχή μας υπάρχει έντονος φόβος για τη δέσμευση. Αναρωτιέμαι, αν οι άνθρωποι έχουν μάθει να δεσμεύονται γενικότερα. Η δέσμευση απαιτεί αυτογνωσία, παρουσία στο εδώ και τώρα, ενσυναίσθηση, κατανόηση, αλλά και δεξιότητες επικοινωνίας και διαπραγμάτευσης με τους άλλους και τον εαυτό. Είναι μια σύνθετη διαδικασία, την οποία πολλές φορές οι άνθρωποι δεν μπορούν να ακολουθήσουν.

Επηρεασμένοι από την εγωκεντρικότητα, τη διαφθορά και τον κυνισμό της εποχής μας, οι άνθρωποι φαίνεται να κλειδώνονται όλο και περισσότερο, μένοντας τελικά μόνοι ή μέσα σε σχέσεις μη ικανοποιητικές για τους ίδιους. Φόβοι, ανασφάλειες και προηγούμενες αρνητικές εμπειρίες έρχονται για να επισφραγίσουν πως η μοναξιά ίσως είναι προτιμότερη. Τουλάχιστον είναι πιο «ασφαλής».

Με αφορμή όλα τα περιστατικά περί κακοποίησης που βγαίνουν προς τα έξω το τελευταίο διάστημα, και μέσα από τη δουλειά μου με εφήβους, παρατήρησα με λύπη πως το φλερτ και οι σχέσεις εν γένει έχουν νοηματοδοτηθεί με έναν αρνητικό τρόπο. Μάλιστα, έχουν επισκιαστεί με συναισθήματα φόβου, δυσπιστίας και καχυποψίας που δεν επιτρέπουν στα νέα παιδιά να βιώσουν το συναίσθημα του έρωτα στην πιο αγνή μορφή του. Τα κορίτσια μεταξύ 15-18 χρονών φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο. Συχνά αναφέρουν:

«Πώς να εμπιστευθώ οποιοδήποτε αγόρι;»

«Φοβάμαι. Δεν ξέρεις τι μπορεί να συμβεί».

«Πως θα με προστατέψω; Δεν είμαι σίγουρη ό,τι μπορώ να το κάνω».

«Τα αγόρια δεν καταλαβαίνουν».

Αυτές είναι μερικές από τις πιο συχνές φράσεις που ακούω στη θεραπεία με έφηβα κορίτσια το τελευταίο διάστημα. Δεν είναι λίγες οι φορές που τα μάτια μου θολώνουν στις συζητήσεις μαζί τους, όταν ακούω πως σχεδόν όλες οι φίλες τους έχουν να αφηγηθούν τουλάχιστον ένα περιστατικό παρενόχλησης στην ζωή τους. Είτε αυτό αφορά χυδαία σχόλια, είτε χειρονομίες, είτε περίεργα βλέμματα, η συντριπτική πλειοψηφία των κοριτσιών έχουν να μοιραστούν μια τέτοια εμπειρία.

Ένα γιατί θρονιάζει μέσα σε όλους εμάς που προβληματιζόμαστε επί του θέματος. Ένα γιατί που αντηχεί ηχηρά στα μύχια της ψυχής μας. Ένα πολύπλοκο, ανεξήγητο γιατί που όμως φαίνεται να έχει ευαισθητοποιήσει το τελευταίο διάστημα πλήθος ανθρώπων, κάνοντας τους να μιλάνε πιο πολύ και πιο δυνατά για όλα αυτά. Ακόμη και αν δεν πάρουμε απάντηση στο γιατί, ελπίζω να μείνουμε περισσότερο στο πως θα μειώσουμε τέτοιου είδους περιστατικά από εδώ και πέρα, αλλά κυρίως στο πως θα μάθουμε να μπαίνουμε στις σχέσεις μας με σεβασμό και φροντίδα προς τον άλλον και προς τον εαυτό μας ταυτόχρονα, καθώς η σχέση είναι ακριβώς αυτός ο χώρος που δημιουργείται ανάμεσά μας με τον άλλον και που απαιτεί εξίσου τη φροντίδα και των δυο μας.

Λεϊμονή Χρύσα – Ψυχολόγος

1η Δημοσίευση στην Εφημερίδα “Θεσσαλία”.

Το βιβλίο ως μέσο για την κατάκτηση της αυτογνωσίας των παιδιών

Οι ιστορίες είναι ο τρόπος των ανθρώπων να διηγούνται όσα κρατούν καλά φυλαγμένα μέσα τους. Μέσα από αυτές έχουμε τη δυνατότητα να μιλήσουμε για τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις αγωνίες και τις επιθυμίες μας. Είναι ένας δημιουργικός τρόπος να αφουγκραστούμε τον εσωτερικό μας κόσμο καλύτερα. Η ανάγνωση, επομένως, ενός καλού και ποιοτικού βιβλίου φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευεργετική για τα παιδιά. Μέσα από τα αναγνώσματα με τα οποία έρχονται σε επαφή οι μαθητές, έχουν τη δυνατότητα να αντιληφθούν και να επεξεργαστούν σκέψεις και συναισθήματα που τους γεννιούνται ακούγοντας τις ιστορίες των ηρώων.

Όταν ακούμε μια ιστορία, φαίνεται πως ο καθένας από εμάς ερμηνεύει τις κινήσεις των πρωταγωνιστών και τα γεγονότα σύμφωνα με το δικό του προσωπικό σύστημα αξιών. Αυτό συνεπάγεται πως ο καθένας από εμάς στέκεται σε διαφορετικά κομμάτια της ίδιας ιστορίας ανάλογα με το τι τον κινητοποιεί συναισθηματικά τη συγκεκριμένη περίοδο.

Τα παιδιά διαβάζοντας ένα βιβλίο είναι πιθανό να ταυτιστούν με τον ήρωα, επιτρέποντας στους εαυτούς τους να δουν πως ό,τι τα απασχολεί μπορεί να αποτελεί κοινό βίωμα και για άλλους ανθρώπους. Η ταύτιση με τον ήρωα του βιβλίου τους απορρίπτει τη σκέψη πως είναι οι μόνοι που περνούν κάτι επώδυνο και τους περνά το μήνυμα πως αυτό που τους συμβαίνει είναι κάτι φυσιολογικό και αντιμετωπίσιμο. Μετά την ταύτιση με τον ήρωα, κάτι που βοηθά τα παιδιά επίσης στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησής τους, στο  να μπορούν να κατανοούν πως αισθάνεται κάποιος που περνά μια συγκεκριμένη δυσκολία, ακόμη και αν τα ίδια δεν έχουν βιώσει κάτι παρόμοιο, έρχεται η κάθαρση.

Η κάθαρση αφορά το κομμάτι της επίλυσης του προβλήματος. Τα παιδιά βλέποντας τον τρόπο που επεξεργάζεται ο ήρωας τα συναισθήματά του, που εντοπίζει τις εναλλακτικές του και τελικά αποφασίζει πως θα χειριστεί την κατάσταση, αποτελεί αφορμή για σκέψη σχετικά με το πώς τα ίδια θα μπορούσαν να επιλύσουν τα δικά τους παρόμοια προβλήματα. Τους ανοίγει δηλαδή μια νέα οπτική, την οποία μπορεί μέχρι τότε να μην είχαν καν σκεφθεί. Τέλος, τα παιδιά μέσα από την ανάγνωση περνούν στην φάση της διορατικότητας. Στο σημείο εκείνο, δηλαδή, όπου τα παιδιά θα προβληματιστούν εν γένει για την φιλοσοφία ζωής που τα διακατέχει έως τώρα και όχι απλώς για το συγκεκριμένο πρόβλημα. Είναι το σημείο εκείνο όπου αρχίζουν να καλλιεργούν τον δικό τους τρόπο θέασης του κόσμου.

Τα πλεονεκτήματα, όμως, από την ανάγνωση ενός βιβλίου εκτείνονται και σε άλλα επίπεδα. Αρχικά μέσα από το βιβλίο το παιδί έχει την ευκαιρία να αποδράσει για λίγο από τη δυσκολία που μπορεί να βιώνει και να βυθιστεί σε έναν άλλον κόσμο έχοντας τη θέση του παρατηρητή των πραγμάτων. Επιπλέον, μπορεί η επίδραση του αναγνώσματος να οδηγήσει το παιδί στο να αναθεωρήσει την αντίληψή του ή τη στάση του για ένα συγκεκριμένο θέμα όπως αυτό του ρατσισμού για παράδειγμα. Τέλος, μπορεί να οδηγήσει τον μαθητή στο να αγαπήσει τη φιλαναγνωσία αυξάνοντας με αυτόν τον τρόπο και τα ακαδημαϊκά του επιτεύγματα.

Καταληκτικά, θα λέγαμε πως η επαφή του παιδιού με ένα καλό βιβλίο μπορεί να λειτουργήσει ως μια γέφυρα ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό του κόσμο, βοηθώντας το να αποκτήσει μεγαλύτερη επίγνωση για το μέσα του, αλλά και καλύτερες δεξιότητες διαχείρισης του εξωτερικού του κόσμου.  Φυσικά, η ανάγνωση από μόνη της δεν είναι ικανή να προσφέρει όλα τα παραπάνω. Εκείνο που φαίνεται να έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι η μετέπειτα επεξεργασία του κειμένου, η συζήτηση πάνω στη διήγηση, και ο δημιουργικός τρόπος ανακατασκευής του αναγνώσματος μέσα από τη ζωγραφική, τη σύνθεση, την γραφή, προκειμένου ο μαθητής να καταφέρει να διευρύνει την οπτική του κόσμου του. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει να καλλιεργήσει την αυτογνωσία του και να μετατραπεί σε έναν ώριμο ενήλικα που θα ζει τη ζωή του σύμφωνα με τις δικές του αξίες.

Λεϊμονή Χρύσα – Ψυχολόγος

1η Δημοσίευση στην εφημερίδα “Θεσσαλία”.

Η ελληνική οικογένεια ως ένας άλλος μίτος της Αριάδνης

Η ελληνική οικογένεια μοιάζει σαν ένας άλλος μίτος της μυθικής Αριάδνης. Ένα σφιχτοδεμένο κουβάρι, που κάθε μέλος του προσπαθεί να το ξετυλίξει ξεχωριστά, πολλές φορές εκκινώντας από διαφορετικό σημείο. Ταυτόχρονα, ο ρυθμός που προχωρά το κάθε μέλος μπορεί να ποικίλλει σημαντικά. Το αποτέλεσμα; Περισσότεροι κόμποι, περισσότερες συγκρούσεις και διαφωνίες σχετικά με το ποιος το κάνει καλύτερα.

Εάν το κουβάρι μπερδεύεται ολοένα και περισσότερο, αυτό μπορεί να είναι δείγμα ενός άκαμπτου συστήματος. Ενός συστήματος που δυσκολεύεται να εμπεριέξει την πολυφωνία και τη διαφορετικότητα. Ενός συστήματος που αντί να προσφέρει λύσεις, κρύβει το πρόβλημα κάνοντας το ακόμη μεγαλύτερο. Εάν το κουβάρι καταφέρνει λίγο – λίγο να ξεδιπλώνεται, αυτό μπορεί να είναι δείγμα ενός πιο ευέλικτου και πιο ανοιχτού συστήματος. Ενός συστήματος που είναι περισσότερο πρόθυμο να ακούσει και να μεταμορφωθεί προκειμένου να αφήσει χώρο στον καθένα ξεχωριστά να αναπτυχθεί με τον τρόπο και στον χρόνο που νιώθει άνετα.

Στις οικογένειες υπάρχουν μέλη που δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τους άλλους, και άλλα που το κάνουν αναντίρρητα. Υπάρχουν μέλη που θέλουν να κυριαρχούν, που θέλουν να χαράζουν τον δικό τους δρόμο, έχοντας όμως την απαίτηση και οι άλλοι να ακολουθήσουν το μονοπάτι που εκείνοι χάραξαν. Αυτά τα μέλη, εντέλει, χάνουν την ουσία του δικού τους μονοπατιού, καθώς δεν κοιτούν μπροστά, εκεί που θέλουν να πάνε. Αντίθετα, κρατούν τα μάτια τους καρφωμένα πίσω, βυθίζοντας τους εαυτούς τους σε μια κινούμενη άμμο που τους κρατά ακριβώς εκεί, στο ίδιο σημείο, κολλημένους.

Υπάρχουν μέλη που θέλουν αλλά φοβούνται να ξεκινήσουν το δικό τους μονοπάτι. Μπορεί να φοβούνται ό,τι θα αποτύχουν, ό,τι θα κουραστούν ή πως δεν θα τα καταφέρουν αν δεν τραβάει κάποιος άλλος μπροστά. Ίσως γιατί ποτέ κανείς δεν τους έμαθε πως είναι να πετούν με τα δικά τους φτερά, πως είναι να γεύονται τη ζωή σύμφωνα με τις δικές τους γεύσεις. Αυτά τα μέλη εάν υποκύψουν στον φόβο της αποτυχίας, είναι πιθανό να δυστυχήσουν όταν συνειδητοποιήσουν πως το να σου συμβαίνουν άσχημα πράγματα είναι σκληρό, αλλά το να σου συμβαίνουν άσχημα πράγματα για επιλογές που δεν ήταν δικές σου, είναι ακόμα χειρότερο.

Υπάρχουν μέλη που θα καταφέρουν να ορθώσουν το ανάστημά τους, που θα καταφέρουν να στηρίξουν τις επιλογές τους, που θα αναλάβουν τις ευθύνες για τις επιλογές τους, παίρνοντας το ρίσκο να ζήσουν μια ζωή σύμφωνα με τα δικά τους θέλω. Αυτό θέλει πραγματικά κουράγιο. Θέλει πραγματικό θάρρος να μπορείς να κρατάς την εσωτερική σου φωνή ενεργή, παρά τις αντιρρήσεις και τις νουθεσίες των άλλων. Να πολεμάς για όσα αγαπάς και πιστεύεις. Να θέτεις όρια και να απαιτείς σεβασμό, καταφέρνοντας φυσικά να ακούσεις και να κρατήσεις όσα θεωρείς χρήσιμα από τους αγαπημένους σου για το διάβα σου, σεβόμενος όμως πρωτίστως τον εαυτό σου που παλεύει να βρει τα δικά του πατήματα μέσα σε ένα πολλές φορές συμβιωτικό περιβάλλον που δεν επιτρέπει ή δεν αντέχει τις αλλαγές.

Η ελληνική οικογένεια έχει κατηγορηθεί πολλές φορές για αυτόν τον υπερπροστατευτικό χαρακτήρα στον βωμό του οποίου περιορίζει συχνά τα μέλη της. Μερικές φορές, μάλιστα, αυτό μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο για την ανεξαρτησία των παιδιών, μη βοηθώντας τα να αναπτύξουν δεξιότητες και να καλλιεργήσουν τη δική τους πανέμορφη, ξεχωριστή προσωπικότητα.

Οι γονείς χρειάζεται να αντιληφθούν πως τα παιδιά τους αποτελούν ξεχωριστά όντα, τα οποία θα καρποφορήσουν με βάση τους σπόρους που λάβανε από τους γονείς τους, όμως θα ανθίσουν με έναν διαφορετικό τρόπο από ό,τι εκείνοι. Δεν είναι απαραίτητο να είναι κατ’ εικόνα και αφ’ ομοίωσή τους. Οι γονείς χρειάζεται να επιτρέψουν στα παιδιά τους να γίνουν εκείνα οι καλλιεργητές των χωραφιών τους, και όχι να καλλιεργούν οι γονείς τα χωράφια για λογαριασμό των παιδιών τους, γιατί αυτό δεν θα οδηγήσει στην ανάπτυξη ώριμων ενηλίκων, αλλά στη διατήρηση αιώνιων εφήβων, καταδικασμένων να μη μπορούν να απολαύσουν τους καρπούς των κόπων τους.

Εν ολίγοις, το ελληνικό οικογενειακό σύστημα θα μπορούσε διαφυλάσσοντας και διατηρώντας τις αξίες της αγάπης, της φροντίδας και του νοιαξίματος που πρεσβεύει να μεταμορφωθεί σε ένα ασφαλές καταφύγιο, όπου όλα τα μέλη θα επιστρέφουν συνειδητά σε κάθε δυσκολία για να ξαποστάσουν ή σε κάθε ευτυχία για να τη μοιραστούν με τους αγαπημένους τους. Οι γονείς επιτρέποντας στα παιδιά να ξετυλίξουν τα κουβάρια τους αφήνοντας το δικό τους αποτύπωμα, αυξάνουν τις πιθανότητές τους να κρατούν εκείνοι για πολύ καιρό την αρχή του νήματος, κάνοντας τα παιδιά τους να επιστρέφουν με χαρά πίσω για να ακουμπήσουν ό,τι νέο ανακάλυψαν στην πορεία τους.

Λεϊμονή Χρύσα – Ψυχολόγος

*1η Δημοσίευση στην εφημερίδα “Θεσσαλία”

Ένα σχολείο δίχως φόβο!

 

[     

Συναναστρεφόμενη με παιδιά ηλικίας δημοτικού, φτάνουν στα αυτιά μου ολοένα και περισσότερα περιστατικά λεκτικής, ψυχολογικής και σωματικής βίας, τα οποία λαμβάνουν χώρα στο σχολείο. Με λύπη ακούω να διηγούνται και να μοιράζονται μαζί μου ιστορίες που περιγράφουν τους εαυτούς τους ως αδύναμα, ανήμπορα και ανίκανα να τους υπερασπιστούν. Λόγια που πληγώνουν, χειρονομίες που προσβάλουν, χτυπήματα που αφήνουν σημάδια εσωτερικά και εξωτερικά είναι μόνο μερικά από τα πιο μελανά σημεία των ιστοριών τους.

Αυτό που μου προκαλεί περισσότερο εντύπωση είναι το πώς όλα αυτά βρίσκουν χώρο να καρποφορήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον που ιδανικά θα έπρεπε να προσφέρει ακριβώς το αντίθετο, ασφάλεια και προστασία προς όλα τα παιδιά ανεξαιρέτως. Το ερώτημα που μου έρχεται στο νου δεν είναι μοναχά πως ή τι δημιουργεί αυτό το αρνητικό κλίμα, που σαφώς αποτελεί ένα από τα πιο καίρια σημεία που θα έπρεπε να απασχολεί όλους τους επαγγελματίες που εμπλέκονται στο σχολικό δίκτυο. Αυτό που με ανησυχεί πρωτίστως είναι τι μπορούν να κάνουν αυτά τα παιδιά και που μπορούν να απευθυνθούν άμεσα μέσα στο σχολείο προκειμένου να λάβουν την απαραίτητη βοήθεια. Όχι μόνο πρόσκαιρα για την αντιμετώπιση του εν λόγω περιστατικού ή της εν λόγω διένεξης που μπορεί να έχει δημιουργηθεί, αλλά με ποιους τα παιδιά στο πλάι τους θα κατορθώσουν να ευαισθητοποιηθούν και να μάθουν να διαχειρίζονται περιστατικά βίας συνολικά.

Κάθε ιστορία που ακούω σηματοδοτεί άλλο ένα παιδί που τραυματίζεται χωρίς να ξέρουμε τον ακριβή βαθμό και με ποιο τρόπο αυτό το τραύμα θα επηρεάσει αργότερα τη ζωή του προσωπικά αλλά και τη συμπεριφορά του ως πολίτη εν γένει. Κάθε τέτοια ιστορία που ακούω κρούει ακόμα ένα καμπανάκι για την επιτακτική ανάγκη να υπάρχουν στα σχολεία μαθήματα διαπαιδαγώγησης, μαθήματα διαχείρισης ανθρώπινων σχέσεων, μαθήματα αυτογνωσίας, μαθήματα που να τα διδάσκουν ουσιαστικά τη ζωή και τους εναλλακτικούς τρόπους να κινούνται μέσα σε αυτή και την πολυπλοκότητα της, απομακρυσμένα από τη «λύση» της βίας πάσης μορφής.

Η βία φέρνει βία. Είναι γεγονός. Δεν είναι λίγες οι φορές που μαθητές οι οποίοι για χρόνια βρίσκονταν στο ρόλο του θύματος, κουρασμένοι και ταλαιπωρημένοι από το ψυχολογικό βάρος της εν λόγω θέσης, μετακινήθηκαν ενστικτωδώς στο ρόλο του θύτη. Αφού αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να επιβιώσεις. Η βία επίσης μετατίθεται. Εάν εγώ δεν μπορώ να «ρίξω εσένα» που είσαι πιο δυνατός, θα ρίξω τον επόμενο που είναι πιο αδύναμος από εμένα και πάλι λέγοντας. Φαύλος κύκλος, που αν δεν διακοπεί νωρίς μπορεί ακόμη και να αφανίσει την ανθρωπότητα.

Η παιδεία ξεκινά από νωρίς, μέσα από τα σπίτια μας. Η οικογένεια είναι ο πρωταρχικός υπεύθυνος να την εμφυσήσει, όχι όμως και ο μοναδικός. Ας αναλάβουμε όλη την ευθύνη που μας αναλογεί. Το σχολείο, η κοινωνία μα και ο καθένας από εμάς ξεχωριστά που έρχεται σε επαφή με ένα παιδί είναι εξίσου υπεύθυνος. Ο καθένας από εμάς μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση με τη συμπεριφορά του ή πηγή στήριξης και εμπιστοσύνης για ένα παιδί. Το να δημιουργηθεί ένα σχολείο χωρίς φόβο εμπεριέχοντας στους κόλπους του παιδιά με αυτοεκτίμηση, αυτενέργεια, υπευθυνότητα, αλληλεγγύη και σεβασμό είναι ευθύνη όλων μας. Όχι μόνο της οικογένειας, όχι μόνο των εκπαιδευτικών, όχι μόνο των ειδικών. Όλων μας και μάλιστα όλων μας μαζί.

Λεϊμονή Χρύσα – Ψυχολόγος

*1η Δημοσίευση στην εφημερίδα “Θεσσαλία”. 

Τι είναι ο Αυτισμός!

Τι είναι ο αυτισμός

Ο αυτισμός συνιστά μια διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει ποικίλους τομείς της ανάπτυξης και μπορεί να εμφανισθεί ήδη από τη βρεφική ηλικία. Αφορά κυρίως τα αγόρια ενώ σύμφωνα με τη θεωρία υπάρχουν τρία βασικά χαρακτηριστικά που αντιπροσωπεύουν τα παιδιά με αυτισμό: α) η δυσκολία στη σύναψη σχέσεων με άλλους, β) η ακραία επιθυμία για ομοιότητα του περιβάλλοντος χώρου και γ) η αλαλία ή μη επικοινωνιακή ομιλία.

Συνεχίστε την ανάγνωση του “Τι είναι ο Αυτισμός!”

Ιστορίες της Καληνύχτας για Επαναστάτριες

ιστορίες της καληνύχτας για επαναστάτριες

Η σημερινή μου βιβλιοπρόταση αφορά το βιβλίο “Ιστορίες της Καληνύχτας για Επαναστάτριες” από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Πρόκειται για μια ασύλληπτη ιδέα των Elena Favilli & Francesca Cavallo, οι οποίες αποπειράθηκαν να συνδυάσουν τη γνώση με την λογοτεχνία, ειδομένη από μια παιδική ματιά. 

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές Ενίσχυσης Ψυχικής Υγείας

ψυχική υγεία

                             “Photo by nicollazzi xiong from Pexels”

Οι μέρες που διανύουμε έχουν τροποποιήσει σημαντικά τον μέχρι τώρα ρυθμό και τρόπο οργάνωσης της καθημερινότητάς μας.  Ο περιορισμός στο σπίτι λόγω του Κοροναϊού φαίνεται να έχει επηρεάσει σημαντικά την ψυχική υγεία πολλών ανθρώπων. 

Διαβάστε περισσότερα

Μύθοι και αλήθειες για τα προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών

Πολλοί γονείς και εκπαιδευτικοί παραπονιούνται συχνά για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σε καθημερινή βάση με τα παιδιά. Πάμε να δούμε λοιπόν ποιοι είναι οι μύθοι και ποια η αλήθεια γύρω από τα προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών.

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκινούλης, ο καλός καλικάντζαρος

κοκκινούης - ο καλός καλικάντζαρος

Ο “Κοκκινούλης, ο καλός καλικάντζαρος” είναι ένα χριστουγεννιάτικο παραμύθι το οποίο έρχεται να μας μιλήσει για τη μετάνοια και την αλλαγή.

Διαβάστε περισσότερα