Η δυσκολία του γονικού ρόλου σήμερα!

Συζητώντας με όλο και περισσότερους γονείς, αρχίζω να αντιλαμβάνομαι σε βάθος την πολυπλοκότητα αυτού του ρόλου. Ένας ρόλος που δίνεται στον καθένα από εμάς τις περισσότερες φορές χωρίς την κατάλληλη προετοιμασία.

Η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχουν μαγικά κουμπιά και οδηγίες που επιλύουν τις προκλήσεις με τις οποίες θα έρθει αντιμέτωπος ένας γονιός από τη πρώτη μέρα κι όλας που θα κρατήσει στην αγκαλιά του το παιδί του. Ωστόσο, νομίζω, πως είναι πολύ σημαντικό το ζευγάρι πριν πάρει την απόφαση να φέρει ένα νέο μέλος ανάμεσά του, να έχει πρώτα επεξεργαστεί σημαντικά κομμάτια της δικής του προσωπικής ιστορίας.

Καθένας από εμάς, λοιπόν, που θέλει  ή είναι ήδη γονέας, θα πρέπει να αναλογιστεί τι είδους γονέας θέλει να είναι. Θα πρέπει να σκεφτεί ποια κομμάτια της δικής του ανατροφής θέλει να κρατήσει και ποια όχι. Θα πρέπει να αναστοχαστεί πάνω στη σχέση του με τους δικούς του γονείς, φέρνοντας σημαντικές αναμνήσεις στο νου, οι οποίες θα του υπενθυμίσουν όσα τον βοήθησαν να γίνει σε ένα μεγάλο ποσοστό ακριβώς αυτό που είναι σήμερα.

Δεν είναι αναγκαίο να γίνουμε οι γονείς που ήταν οι δικοί μας. Δεν είναι αναγκαίο να αναπαράγουμε συνήθειες και πρακτικές, με τις οποίες θυμόμαστε πόσο μας δυσκόλευαν στα παιδικά μας χρόνια, και με τις οποίες παραμένουμε αντίθετοι στο σήμερα. Αν και είναι αναπόφευκτο, μερικές φορές, το να μιμηθούμε πράξεις που είχαν υιοθετήσει οι δικοί μας, εάν επεξεργαστούμε τις εμπειρίες αυτές, θα είμαστε σε θέση να μπορέσουμε να αποφασίσουμε ποιες από αυτές τις πρακτικές θέλουμε συνειδητά να διατηρήσουμε, ποιες θέλουμε να τροποποιήσουμε και ποιες να εγκαταλείψουμε οριστικά.

Ακούω πολλούς γονείς να λένε:

 «Εμείς έτσι μάθαμε»,

«Αυτό έκανε η μάνα μου, αυτό θα κάνω και γω»,

«Δεν ξέρω πως αλλιώς να συνδεθώ»,

«Φωνάζω ναι, αλλά είναι ο μόνος τρόπος που ξέρω»,

«Δεν υπάρχει χρόνος για συζήτηση».

Γονείς εγκλωβισμένοι μέσα στις ανασφάλειές τους, στα άγχη τους, στην πίεση και την κριτική της κοινωνίας και των προηγούμενων γενεών που είναι έτοιμοι να τους στήσουν στον τοίχο για τυχόν λάθη, παραβάσεις και αποτυχίες στον ρόλο τους. Γονείς που συχνά υποφέρουν και ζητούν βοήθεια στη διαχείριση των παιδιών τους, γιατί δεν έμαθαν ποτέ τι γονείς θέλουν οι ίδιοι να είναι.

Σε όλους αυτούς τους γονείς που ανησυχούν για τις σχέσεις με τα παιδιά τους, σε όλους αυτούς τους γονείς που αγωνιούν για το πώς θα τα καταφέρουν στον ρόλο τους, και για το πώς θα βρουν τις δικές τους ισορροπίες, θέλω να τους ενθαρρύνω λέγοντάς τους πως θα τα καταφέρουν.

Το πιο σημαντικό στην πορεία τους αυτή είναι η προθυμία τους να ανακαλύψουν το ποιοι θέλουν να είναι. Εάν η επιθυμία αυτή είναι σημαντική για εκείνους, θα καταφέρουν με την κατάλληλη βοήθεια, να επιτύχουν τις αλλαγές που χρειάζονται προκειμένου να δημιουργήσουν μια βαθιά και ποιοτική σχέση με τα παιδιά τους, η οποία θα βασίζεται στις δικές τους προσωπικές αξίες ως άνθρωποι. Σχέσεις βασισμένες στον σεβασμό, την αγάπη και την κατανόηση είναι σχέσεις ανθεκτικές που μπορούν να αντέξουν όσες καταιγίδες και αν φέρει η ζωή στον γονικό δρόμο τους.

Λεϊμονή Χρύσα – Ψυχολόγος

1η Δημοσίευση στην εφημερίδα «Θεσσαλία»

 

 

Η ελληνική οικογένεια ως ένας άλλος μίτος της Αριάδνης

Η ελληνική οικογένεια μοιάζει σαν ένας άλλος μίτος της μυθικής Αριάδνης. Ένα σφιχτοδεμένο κουβάρι, που κάθε μέλος του προσπαθεί να το ξετυλίξει ξεχωριστά, πολλές φορές εκκινώντας από διαφορετικό σημείο. Ταυτόχρονα, ο ρυθμός που προχωρά το κάθε μέλος μπορεί να ποικίλλει σημαντικά. Το αποτέλεσμα; Περισσότεροι κόμποι, περισσότερες συγκρούσεις και διαφωνίες σχετικά με το ποιος το κάνει καλύτερα.

Εάν το κουβάρι μπερδεύεται ολοένα και περισσότερο, αυτό μπορεί να είναι δείγμα ενός άκαμπτου συστήματος. Ενός συστήματος που δυσκολεύεται να εμπεριέξει την πολυφωνία και τη διαφορετικότητα. Ενός συστήματος που αντί να προσφέρει λύσεις, κρύβει το πρόβλημα κάνοντας το ακόμη μεγαλύτερο. Εάν το κουβάρι καταφέρνει λίγο – λίγο να ξεδιπλώνεται, αυτό μπορεί να είναι δείγμα ενός πιο ευέλικτου και πιο ανοιχτού συστήματος. Ενός συστήματος που είναι περισσότερο πρόθυμο να ακούσει και να μεταμορφωθεί προκειμένου να αφήσει χώρο στον καθένα ξεχωριστά να αναπτυχθεί με τον τρόπο και στον χρόνο που νιώθει άνετα.

Στις οικογένειες υπάρχουν μέλη που δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τους άλλους, και άλλα που το κάνουν αναντίρρητα. Υπάρχουν μέλη που θέλουν να κυριαρχούν, που θέλουν να χαράζουν τον δικό τους δρόμο, έχοντας όμως την απαίτηση και οι άλλοι να ακολουθήσουν το μονοπάτι που εκείνοι χάραξαν. Αυτά τα μέλη, εντέλει, χάνουν την ουσία του δικού τους μονοπατιού, καθώς δεν κοιτούν μπροστά, εκεί που θέλουν να πάνε. Αντίθετα, κρατούν τα μάτια τους καρφωμένα πίσω, βυθίζοντας τους εαυτούς τους σε μια κινούμενη άμμο που τους κρατά ακριβώς εκεί, στο ίδιο σημείο, κολλημένους.

Υπάρχουν μέλη που θέλουν αλλά φοβούνται να ξεκινήσουν το δικό τους μονοπάτι. Μπορεί να φοβούνται ό,τι θα αποτύχουν, ό,τι θα κουραστούν ή πως δεν θα τα καταφέρουν αν δεν τραβάει κάποιος άλλος μπροστά. Ίσως γιατί ποτέ κανείς δεν τους έμαθε πως είναι να πετούν με τα δικά τους φτερά, πως είναι να γεύονται τη ζωή σύμφωνα με τις δικές τους γεύσεις. Αυτά τα μέλη εάν υποκύψουν στον φόβο της αποτυχίας, είναι πιθανό να δυστυχήσουν όταν συνειδητοποιήσουν πως το να σου συμβαίνουν άσχημα πράγματα είναι σκληρό, αλλά το να σου συμβαίνουν άσχημα πράγματα για επιλογές που δεν ήταν δικές σου, είναι ακόμα χειρότερο.

Υπάρχουν μέλη που θα καταφέρουν να ορθώσουν το ανάστημά τους, που θα καταφέρουν να στηρίξουν τις επιλογές τους, που θα αναλάβουν τις ευθύνες για τις επιλογές τους, παίρνοντας το ρίσκο να ζήσουν μια ζωή σύμφωνα με τα δικά τους θέλω. Αυτό θέλει πραγματικά κουράγιο. Θέλει πραγματικό θάρρος να μπορείς να κρατάς την εσωτερική σου φωνή ενεργή, παρά τις αντιρρήσεις και τις νουθεσίες των άλλων. Να πολεμάς για όσα αγαπάς και πιστεύεις. Να θέτεις όρια και να απαιτείς σεβασμό, καταφέρνοντας φυσικά να ακούσεις και να κρατήσεις όσα θεωρείς χρήσιμα από τους αγαπημένους σου για το διάβα σου, σεβόμενος όμως πρωτίστως τον εαυτό σου που παλεύει να βρει τα δικά του πατήματα μέσα σε ένα πολλές φορές συμβιωτικό περιβάλλον που δεν επιτρέπει ή δεν αντέχει τις αλλαγές.

Η ελληνική οικογένεια έχει κατηγορηθεί πολλές φορές για αυτόν τον υπερπροστατευτικό χαρακτήρα στον βωμό του οποίου περιορίζει συχνά τα μέλη της. Μερικές φορές, μάλιστα, αυτό μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο για την ανεξαρτησία των παιδιών, μη βοηθώντας τα να αναπτύξουν δεξιότητες και να καλλιεργήσουν τη δική τους πανέμορφη, ξεχωριστή προσωπικότητα.

Οι γονείς χρειάζεται να αντιληφθούν πως τα παιδιά τους αποτελούν ξεχωριστά όντα, τα οποία θα καρποφορήσουν με βάση τους σπόρους που λάβανε από τους γονείς τους, όμως θα ανθίσουν με έναν διαφορετικό τρόπο από ό,τι εκείνοι. Δεν είναι απαραίτητο να είναι κατ’ εικόνα και αφ’ ομοίωσή τους. Οι γονείς χρειάζεται να επιτρέψουν στα παιδιά τους να γίνουν εκείνα οι καλλιεργητές των χωραφιών τους, και όχι να καλλιεργούν οι γονείς τα χωράφια για λογαριασμό των παιδιών τους, γιατί αυτό δεν θα οδηγήσει στην ανάπτυξη ώριμων ενηλίκων, αλλά στη διατήρηση αιώνιων εφήβων, καταδικασμένων να μη μπορούν να απολαύσουν τους καρπούς των κόπων τους.

Εν ολίγοις, το ελληνικό οικογενειακό σύστημα θα μπορούσε διαφυλάσσοντας και διατηρώντας τις αξίες της αγάπης, της φροντίδας και του νοιαξίματος που πρεσβεύει να μεταμορφωθεί σε ένα ασφαλές καταφύγιο, όπου όλα τα μέλη θα επιστρέφουν συνειδητά σε κάθε δυσκολία για να ξαποστάσουν ή σε κάθε ευτυχία για να τη μοιραστούν με τους αγαπημένους τους. Οι γονείς επιτρέποντας στα παιδιά να ξετυλίξουν τα κουβάρια τους αφήνοντας το δικό τους αποτύπωμα, αυξάνουν τις πιθανότητές τους να κρατούν εκείνοι για πολύ καιρό την αρχή του νήματος, κάνοντας τα παιδιά τους να επιστρέφουν με χαρά πίσω για να ακουμπήσουν ό,τι νέο ανακάλυψαν στην πορεία τους.

Λεϊμονή Χρύσα – Ψυχολόγος

*1η Δημοσίευση στην εφημερίδα “Θεσσαλία”